Vokal Edit Püf no.1: Bırakın solist nefes alsın

2009/12/04

Yazılımlar yardımıyla ses kaydı almaya başladığımız 90’lı yılların başından beri, bu işe yeni olan herkesin yapageldiği bir hatadan bahsedeyim ilk olarak…

Analog makara bantlara ses kaydı aldığımız o ilginç yıllarda bu tip müdahaleler yapmak aklımıza bile gelmezdi, çünkü solist kaydını alırken yaptığınız her kayıt ve kayda ait kayıt sırasındaki yamalar, bandın tek bir kanalına gider, araya girip çıkmalar da bazen ilginç sonuçlar doğururdu.

Kayda girdiniz, solist okuyor, nameler birbirini izliyor, herşey güzel… derken bir “AH!” durumu:
“O kelimede detone olmasaydı keşke!”.
Albüme bu haliyle mikslenmesi hoş olmaz tabii.

Yama alınacak.

Teybi geri sardınız, soliste: “Herşey çok güzel” ve ardından da:
“… ama şu-şu kelimeyi (ya da kısa cümleyi) tekrar alalım, tam olsun” dediniz… solist önceki cümleleri duyarak, ve düzeltilecek yerin az öncesinden söyleyerek geldi, o sizi zaman zaman tedirgin eden yuvarlak, kırmızı kayıt tuşuna bastınız.

Doğru anda bastıysanız ne alâ. Eğer parmaklarınız ya da refleksiniz zayıftıysa, ya da analog teybin o hassas “uyanış”a gectiği milisaniyelik boşluğu denk getiremediyseniz, “kalsın” dediğiniz güzelim kaydın son cümlelerini “yediniz” demekti…

Şimdi bu devirde “doğru anda” tuşa basma gerekliliği kalmadı tabii… şimdilerde ben o kayıt tuşuna basarken parkta sincap besliyormuşcasına rahatım…

Ama teknoloji gelişip de sesleri bilgisayar ekranında görmeye başladığımızdan beri, beynimizi ve parmaklarımızı kaşındıran gereksiz detaylara takılır olduk. Bunlardan birisi de, solist/vokal hattındaki nefes sesleri.

Nefes sesinin görüntüsü

“Bırak dursun orada, ne var” yani, değil mi?
Değil. İllâ oraya gidilecek ve susturulacak o caanım ses.

Aslında o ufak sesleri susturmak ya da silmekle, müziğin ya da miksinizin en önemli kısmına, yani “doğal”lığına müdahale etmiş oluruz.

Bu demek değil ki rahatsız eden yerlere de dokunmayacağız…
Kullanılan mikrofon, preamp, kompresör, solistin mikrofona yakınlığı ve solist gibi nedenlerden ötürü (haha), bu nefes sesleri gereğinden fazla yüksek kaydedilmiş olabiliyor. Özellikle fiziksel rahatsızlığı olanlar ve nefes kullanma tekniği zayıf olan solistlerin kaydında, bu nefes sesleri dikkati dağıtan bir unsur haline gelebilir.

Rahatsız eden bu sesi kısın, bir de öyle deneyin.

Vokal_editing_4 “Event” ve (mavi) volüm çubuğu

Bu tip bir volüm oynamasını, Cubase ve Nuendo’da adına “event“, Pro Tools’da “Region” [2011 Editi: artık “Clip”] denen kutucuklar üzerinde yaparsanız, miks ya da editleme/düzeltme işlemi sırasında bu “nefes problemi” bir daha ayağınıza takılmayacaktır.

Artık her Audio Sequencer’da bulunan volüm otomasyon özelliği de kullanılabilir belki ama, ben volüm otomasyonunu bu tip basit düzeltmeleri yaptıktan sonra, ve parçanın miksinin son aşamalarında kullanmak üzere tuttuğum “son koz” olarak görüyorum.

Peki az önce bahsettiğim yamalar, üstüste binen kelimeler ve nefes alıp-verme sesleri söz konusu olduğunda ne yapmalıyız?
Aslında bunun yanıtı da oldukça basit: Nefes almadan cümleyi/kelimeyi bitirebiliriz, ama başlatamayız.

Üstüste binen nefesler söz konusu olduğunda, eğer başka sanatsal bir tercih söz konusu değilse, takip eden ses kaydındaki nefes sesi kullanılır, önceki nefes sesi atılır:
Vokal_editing_2

Yukarıdaki resimde gördüğünüz nefes sesi, önceki kayda ait, takip eden sesten önceki nefes sesi. Mümkün olan en doğal sonuç için, çoğunlukla bundan kurtulmanız gerekir.

Onun yerine, yeni kayıttaki nefes sesini tercih etmeniz ilk denemeniz gereken şey:
Vokal_editing_3

Tabii herşey her zaman beklendiği gibi olmuyor. Bir bakıyorsunuz solist, yeni kayıtta nefes alırken ciklet yutmuş gibi bir ses çıkartmış. Ya da nefes korkunç, bilemem artık.

Beğendiğiniz ya da uygun bulduğunuz nefesi kesip, kaydırıp, normalde olması gereken yere oturtmak da size kalıyor.

Nefessiz solist kaydı olmaz.
Tabii elde etmek istediğiniz sonuç, özellikle yapay bir sonuç değilse.

{ 11 yorum… Oku ya da kendi yorumunu ekle }

Selcuk Can Guven 2009/12/06, 02:18

Bu güzel yazı ve resimli anlatım için çok teşekkürler İlter Abi!

Genellikle diyafram eğitimi almış solistlerde bu probleme çok az rastlarken, yeni nesil bazı solistler bunu bir teknik gibi kullanıyor. Kimisi şarkıya duygu katmak için kullanıp başarılı olurken, kimi akciğerlerini yüzümüze çarpar gibi abartıyor. Gerçek bir fiziksel ya da mental rahatsızlıkları olabilir 🙂

Cevapla

İlter 2009/12/07, 20:12

Rica ederim 🙂
Aslında bir de bunun miks sırasında kompresör uyguladıktan sonraki hali de önemli. Popüler müzik tarzlarında solist sesini epey bir sıkıştırıyoruz… sıkışırken de bu tip düşük sesler duyulur hale geliyor doğal olarak. Ama olması, olmamasından katkat iyi tabii.
Yorumun için teşekkürler!

Cevapla

emre selçuk 2009/12/27, 23:16

İlter abi (içimden abi demek geldi umarım yanlış yapmadım)
böyle püf noktalarının devamı harika olur. tecrübelerinizden nasiplenmek çok güzel..
çok teşekkürler..

Cevapla

İlter 2010/1/02, 16:18

(yanlış yapmadın 🙂
Rica ederim, yorumun için teşekkür ederim 🙂

Cevapla

Murat Çizmeli 2010/1/27, 13:59

Gerçektende güzel bir paylaşım İlter.

Teşekkür ederim.

Not: Bu bilgilerin devamını dilerim 🙂

Cevapla

Kerem GÜRAVŞAR 2010/2/01, 01:19

Bahsettiğiniz gibi nefes seslerinin duyulabilir olması kesinlikle önemli. Kayıt mekanikleşip yamalı bohça haline gelmemeli. Dikkatimizden kaçmaması gereken bir konu. Teşekkürler kıymetli bilgilerinizi paylaştığınız için 🙂

Cevapla

Ege OR 2010/2/15, 10:31

İlter Bey gerçekten de birçok ses mühendisi(?)nin okuyup da öğrenmesi gereken bir yazı. Çünkü bu insanların birçoğu bunu henüz bilmiyor. Doğallıktan bihaber, her şeyi midi klavye gibi çıkartmak zannediyorlar. Kesinlikle doğallık daima ilk planda tutulmalıdır ki kulağa hoş gelsin.

Teşekkürler, çok değerli bir yazı olmuş kanaatimce.

Cevapla

yener 2010/9/04, 04:58

selam ilter bey. verdiğin detaylı bilgiler için çok teşekkür ederim.

Cevapla

alpereee 2011/1/01, 21:14

Ben de bu konudan yakınanlardanım.
Kesip kesip nefes sonrasını müziğe yamamak orjinalliği de bozuyor 🙂
Kesmek yerine o kısımları biraz yumuşatıp kısmak daha mantıklı galiba.
Umarım bu işlemleri de halledebilirim…

Cevapla

Rashad 2012/6/17, 00:14

Çok Çok Teşekkürler, İlter Abi…

Cevapla

çetin adar 2013/4/24, 19:53

elinize sağlık hocam süper gerçekten çok faydalı tşkrler..

Cevapla

Yorum yaz

Önceki yazı:

Sonraki yazı: